بخشش و خوشنودى حقّ ميروند [ نيازاريد ] . و چون از احرام بدر شديد توانيد پى شكار رويد و دشمنى شما با مردمى كه جلوگيرتان از مسجد الحرام شدند وادارتان نكند كه بيداد كنيد بلكه كومك كنيد بنكوكارى و پرهيزگارى و نه بر گناه و ستم كومك كنيد و ز خشم خدا بپرهيزيد كه همانا آزار خداوند سخت بود . سخن مفسّرين : « أَوْفُوا بِالْعُقُودِ » طبرى : يعنى وفا كنيد و عمل نمائيد به - احكام خدا و پيغمبر ، و تصديق كنيد آنچه پيغمبر فرموده است و انجام دهيد كليه ى وظائف خود و پيمان و قراردادهاى ميان خودتان را . مجمع : سوره ى مائده بگفته ى ابن عبّاس و مجاهد در مدينه نازل شده است و جعفر بن مبشّر و شعبى گفته‌اند : همه ى آن در مدينه نازل شده است مگر اين آيه : « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ تا آخر » كه در حجّة الوداع نازل شد آنگاه كه پيغمبر بر شتر خود سوار بود ، آيات اين سوره را يك صد و بيست و بيست و دو و بيست و سه گفته‌اند ، عيّاشى از حضرت علىّ عليه السّلام روايت كرده است : بوسيله ى بعضى آيات قرآن آيات ديگر آن نسخ ميشد و پيغمبر آن را معيّن ميفرمود و آخرين قسمت آن سوره ى مائده است كه بر آنحضرت نازل شد و چيزى از آن نسخ نشده است ، و آنگاه نازل شد كه آنحضرت سوار بغله ى شهبا « استر قزل » بود و سنگينى وحى بر آنحضرت به آن اندازه بود كه كمر استر خم شد تا ديدم ناف حيوان به زمين نزديك است ، و خود آنحضرت طورى از خود بى خبر شد كه دستش را برگيسوان شيبه - ابن وهب جمحى نهاد تا از اين حالت آسوده شد سوره ى مائده را براى ما قرائت فرمود و خود به آن رفتار كرد و ما هم دستورهاى آن را انجام داديم ، و هم عيّاشى از ابو حمزه ثمالى روايت كرده است : حضرت امام صادق ( ع ) فرمود : سوره ى مائده يك بارگى تمامش نازل شد ، و معنى كلمه ى عقود كليّه ى عهد و پيمانها است ولى مفسّرين در آن اختلاف دارند : 1 - ابن عبّاس و مجاهد و ربيع بن أنس و ضحّاك و قتاده و سدّى گفته‌اند : مقصود حلف و سوگند مردم جاهليّت است كه ميان خود پيمان استوار ميكردند بر